NASA aktualizuje plany lądowników księżycowych Artemis i poprawia możliwości statku Orion

Image: Ars Technica · Source

NASA aktualizuje strategie programu Artemis, szczegółowo opisując lądowniki księżycowe SpaceX Starship i Blue Origin Blue Moon, oraz ogłasza ulepszenia statku Orion dzięki nowemu rozszerzonemu stopniowi Centaur, dążąc do misji księżycowych w latach 2027-2028.

NASA ujawniła znaczne zmiany w swoich planach eksploracji Księżyca w ramach programu Artemis, w tym zaktualizowane architektury misji dla lądowników SpaceX Starship i Blue Origin Blue Moon, a także znaczną poprawę napędu statku Orion. Ogłoszenia te podkreślają zaangażowanie NASA w powrót astronautów na Księżyc do 2028 roku oraz ukazują strategiczne zmiany mające na celu uproszczenie misji i zwiększenie ich wykonalności.

Na szczegółowej konferencji NASA podała, że misja Artemis III, zaplanowana na lato 2027 roku, zademonstruje manewry dokowania w pobliżu Ziemi z użyciem obu lądowników Starship i Blue Moon, a Artemis IV ma odbyć się w 2028 roku z lądowaniem na powierzchni Księżyca. Administrator NASA Jared Isaacman podkreślił, że agencja posiada mandat, zasoby i wsparcie interesariuszy do realizacji tych planów.

Znaczną zmianą jest zmodyfikowane podejście SpaceX: zamiast dokowania ze statkiem Orion w pobliżu Księżyca na orbicie halo bliskiej prostoliniowej — wymogu anulowanego wraz z NASA Lunar Gateway — lądownik Starship będzie tankowany na niskiej orbicie okołoziemskiej, następnie zadokuje z Orionem na wysokiej orbicie okołoziemskiej, po czym wyruszy na Księżyc. Zmiana ta redukuje zapotrzebowanie na energię i upraszcza misję. Jednak pozostają niepewności co do liczby startów tankowania Starship; Elon Musk szacuje 6 do 8, znacznie mniej niż poprzednia liczba NASA, około 22 startów.

W przypadku Blue Origin przyśpieszone terminy NASA doprowadziły do nowego koncepcji, która unika tankowania statków kosmicznych podczas początkowych misji Artemis. Plan obejmuje do czterech startów rakiety New Glenn wynoszących zmodyfikowane „transferowe stopnie” na niską orbitę okołoziemską, które napędzą lądownik Blue Moon Mark 2 do obszaru księżycowego. NASA ujawniła potencjalną zmianę umożliwiającą Blue Moon spotkanie i dokowanie z Orionem na niskiej orbicie księżycowej, zaledwie kilkaset kilometrów nad powierzchnią, zamiast na eliptycznej orbicie 8,500 kilometrów daleko. Zmiana ta znacznie zmniejszyłaby wymagania dotyczące paliwa oraz poprawiłaby bezpieczeństwo i elastyczność misji.

Ponadto NASA ogłosiła współpracę z United Launch Alliance nad opracowaniem rozszerzonej wersji górnego stopnia Centaur V. Połączony z rdzeniowym stopniem systemu Space Launch System, nowy stopień górny poprawia napęd Oriona, umożliwiając mu samodzielne dotarcie na niską orbitę księżycową, co jest kluczową aktualizacją rozwiązującą wcześniejsze ograniczenia delta-V Oriona. Historycznie moduł serwisowy Oriona o niedostatecznej mocy wymagał dużej zależności od lądowników księżycowych i Lunar Gateway w logistyce orbitalnej; rozszerzony Centaur zmienia tę dynamikę.

Kierownictwo NASA przyznaje, że te zmiany odpowiadają zarówno technicznym wyzwaniom, jak i opiniom operatorów, mając na celu zmniejszenie ryzyka i przyspieszenie postępów. Mimo ambitnych celów NASA pozostaje ostrożnie optymistyczna co do dotrzymania harmonogramu 2027-2028, ciągle oceniając gotowość partnerów i wydajność technologii, by dostosować się w razie potrzeby. Ta strategiczna ewolucja operacji lądowników Artemis i ulepszeń Oriona stanowi kluczowy krok w kierunku trwałej, załogowej eksploracji Księżyca.