Ukraina dostosowuje technologię wojskową, aby zmniejszyć zależność od Starlink w obliczu zakłóceń w świadczeniu usług

Image: Ars Technica · Source

Wobec nieprzewidywalnych ograniczeń usług satelitarnych Starlink, ukraińskie wojsko i firmy obronne rozwijają alternatywne oraz zapasowe systemy, by utrzymać zdolności komunikacji dronów i na polu walki.

Sieć satelitarna Starlink Elona Muska stała się kluczowym elementem łączności dla ukraińskich sił zbrojnych, wspierając zarówno operacje cywilne, jak i bojowe od czasu inwazji Rosji na pełną skalę. Zapewniając szybki dostęp do internetu na terenach konfliktu poprzez kompaktowe terminale, Starlink umożliwia zdalne sterowanie i kierowanie dronami oraz pojazdami bezzałogowymi, które są niezbędne do rozpoznania i ataków na rosyjskie siły. Dzięki znacznemu wsparciu finansowemu ze strony USA i państw europejskich, w całej Ukrainie rozmieszczono tysiące terminali Starlink, w tym integrowanych z dronami i robotami naziemnymi działającymi nawet na obszarach spornych, takich jak Morze Czarne.

Jednak znaczenie Starlink zostało skomplikowane przez kwestie polityczne i operacyjne związane z kierownictwem SpaceX. Od początku 2023 roku SpaceX i Elon Musk podejmowali działania ograniczające wykorzystanie Starlink do niektórych zastosowań wojskowych, na przykład do dalekosiężnych ataków dronami. Sytuacja zaostrzyła się w październiku 2026 roku, gdy Starlink wprowadził ograniczenia prędkości działania terminali na Ukrainie, według doniesień z polecenia Muska. Znacznie ograniczyło to stabilność usług dla pojazdów wojskowych i dronów poruszających się z prędkością powyżej około 160 km/h, negatywnie wpływając na misje, takie jak rozpoznanie na linii frontu, dostawy, ataki na średni dystans oraz obronę powietrzną przed rosyjskimi dronami. Zakłócenia zbiegły się z nasileniem rosyjskich ataków na infrastrukturę Ukrainy.

W odpowiedzi ukraińskie firmy obronne, takie jak BlueBird Tech i Buntar Aerospace, przyspieszyły prace nad zmniejszeniem zależności od Starlink, opracowując systemy działające na alternatywnych metodach komunikacji lub zdolne do funkcjonowania bez stałego połączenia satelitarnego. BlueBird Tech integruje Starlink w niektórych produktach, ale celowo unika polegania na nim jako jedynym łączu komunikacyjnym z powodu ryzyka zakłóceń i odcięcia usługi. Wykorzystują fizyczne drony tetherowe korzystające z światłowodów oraz badają sieci bezprzewodowe LTE/5G, komunikację laserową i sieci radiowe typu mesh, aby utrzymać działanie na obszarach spornych.

Buntar Aerospace stosuje zarządzanie lotem oparte na sztucznej inteligencji w swoich dronach rozpoznawczych o stałym skrzydle, zapewniając, że przerwanie łączy satelitarnych nie zatrzymuje misji. Ich podejście polega na przesyłaniu danych przez oddzielne kanały oraz integracji wielu ścieżek komunikacyjnych obok terminali Starlink. Podobnie niemieckie firmy takie jak Quantum Systems dostarczają drony komunikujące się za pomocą szyfrowanych łączy radiowych, wykorzystujące sztuczną inteligencję i alternatywne metody nawigacji, by działać pomimo problemów z GPS i wojną elektroniczną. Rząd Niemiec planuje dostarczyć Ukrainie dziesiątki tysięcy takich dronów przechwytujących.

Choć Starlink pozostaje bezkonkurencyjny pod względem zasięgu, kosztów i łatwości użycia, w Europie trwają prace nad utworzeniem suwerennych konstelacji satelitarnych, takich jak IRIS² UE i SATCOMBw 4 Niemiec, które mają zapewnić regionalne alternatywy. Kraje takie jak Finlandia ogłosiły wspólne inicjatywy budowy sieci na niskiej orbicie okołoziemskiej od 2028 roku. Jednak przyszłe systemy również są podatne na zakłócenia i zasilanie.

Ewolucja sytuacji podkreśla potrzebę odporności i dywersyfikacji łączności we współczesnej wojnie. Siły ukraińskie wciąż adaptują się, integrując redundancję i zmniejszając zależność od pojedynczej usługi satelitarnej. Ten strategiczny zwrot ma na celu zapewnienie autonomii operacyjnej mimo nieprzewidywalnych wyzwań politycznych i technicznych związanych z dużym poleganiem na komercyjnych sieciach satelitarnych, takich jak Starlink.