Neandertalskie drewniane narzędzia z Hiszpanii zachowane w kamieniu ukazują zróżnicowane zastosowania

Image: Ars Technica · Source

Hiszpańscy archeolodzy odkryli niemal 600 drewnianych artefaktów neandertalskich zachowanych jako odlewy kamienne w Abric Romaní, w tym włócznie, narzędzia, tacy z kory i unikalną pałkę, co sugeruje złożone prace stolarskie oraz różnorodne codzienne aktywności wykraczające poza polowanie.

Zespół hiszpańskich badaczy zidentyfikował 597 drewnianych artefaktów z warstw osadów neandertalskich datowanych na okres między 62 000 a 40 000 lat temu w schronisku skalnym Abric Romaní niedaleko Barcelony. W odróżnieniu od typowych znalezisk z epoki kamienia, zdominowanych przez trwałe narzędzia kamienne, obiekty te zostały zachowane w nietypowej formie: mineralna woda źródlana osadzała warstwy węglanu wapnia, tworząc skorupy podobne do wapienia wokół drewnianych przedmiotów. Gdy drewno ulegało rozkładowi, pozostawiało szczegółowe pustostany, które wiernie odzwierciedlają ich oryginalne kształty, umożliwiając naukowcom znacznie dokładniejsze badanie neandertalskiej obróbki drewna.

Dotychczas najstarsze drewniane narzędzia odkrywane to głównie włócznie do polowania wydobywane z okresowo podmokłych miejsc, które spowalniały rozkład. Z kolei Abric Romaní jest miejscem zamieszkania, gdzie neandertalczycy prowadzili różnorodne czynności. Archeolożka M. Gema Chacón i współpracownicy zauważają, że drewniane pozostałości obejmują włócznie, kopyta do kopania, tacy z kory, części schronień oraz niespotykany dotąd narzędzie w kształcie pałki. Znaleziska te dowodzą, że obróbka drewna była rutynowym i zróżnicowanym aspektem życia neandertalczyków, nie ograniczającym się do wytwarzania broni.

Proces zachowania zaangażował trawertyn, czyli wapień bogaty w węglan wapnia, osadzający się, gdy woda skapywała przez schronisko. Ta skorupa uszczelniła fragmenty drewna, które później uległy rozkładowi, pozostawiając negatywowe odlewy, które mogą być zdigitalizowane dzięki skanowaniu 3D oraz poddane drukowi do analizy i ekspozycji. Wśród drewnianych pozostałości 13 przedmiotów zostało zdecydowanie zmodyfikowanych przez człowieka, wykazując kształty nie spotykane w przyrodzie. Przykłady obejmują cztery tacy z kory jałowca znalezione przy ogniskach, prawdopodobnie używane do przenoszenia jedzenia lub żaru, oraz pięciometrowy pal, który z teorii mógł służyć podparciem zadaszenia lub osłony przed wiatrem.

Użycie ognia przez neandertalczyków potwierdzają rzędy małych, regularnie rozmieszczonych ognisk powiązanych z drewnianymi narzędziami. Ogniska te zapewniały światło i ochronę podczas odpoczynku. Znalezisko włóczni i pałki w pobliżu czaszek jelenia szlachetnego dodatkowo dowodzi polowań i być może zachowań społecznych. Pałka, wyrzeźbiona z jednego kawałka drewna z uchwytem i trójkątną głowicą, jest unikatowa w zapisie archeologicznym, sugerując możliwość polowania na bliski dystans, obrony lub manifestacji statusu.

Wybór materiałów ujawnia znajomość i planowanie: sosna zwyczajna była preferowana ze względu na łatwość obróbki i szybkie wysychanie, zaś kora jałowca wybierana dla tac z uwagi na włóknistą jakość. Narzędzia zazwyczaj wykonywano ze świeżego drewna, natomiast drewno opałowe z suchych gałęzi, co wskazuje na przemyślane gospodarowanie zasobami.

Te odkrycia kwestionują przestarzałe poglądy postrzegające neandertalczyków jako poznawczo gorszych od Homo sapiens, podkreślając ich złożony repertuar zachowań obejmujący zaawansowane wytwarzanie narzędzi, zachowania symboliczne i organizację społeczną. Dekadę trwające badania podkreślają konieczność poświęcenia czasu i zasobów na odkrywanie i interpretację delikatnych drewnianych artefaktów w innych miejscach, ponieważ takie odkrycia pogłębiają nasze zrozumienie ewolucyjnych kuzynów.

(Źródło: Science Advances, 2026, DOI: 10.1126/sciadv.aeh2287)